Inleiding

De introductie van de auto, de automatisering/schaalvergroting, het efficiency denken, dit alles heeft de afgelopen eeuw, de noodzaak tot interactie in de buurt verminderd. Dit heeft juist voor de zwakkeren en kinderen in onze samenleving negatieve gevolgen gehad. Ze worden als het ware de mogelijkheid ontnomen zich te ontwikkelen. Dit gekoppeld aan het feit dat de zorg en hulpverlening momenteel, zowel organisatorisch en financieel tegen grenzen aanloopt, maakt het er niet beter op.

Beheer, onderhoud en groen werden en worden tot op heden vooral gezien als kostenposten, die zo efficiënt mogelijk dienen te worden uitgevoerd. Dit zorgt voor een gestage verschraling van de sociale interactie (geen tijd) en het groen (te duur).

Onderzoek heeft inmiddels overtuigend aangetoond dat mensen, contact met elkaar en de natuur nodig hebben om gezond te zijn en te blijven en om zich te kunnen ontwikkelen.

De natuur in de wijk als gratis heel- en leermeester.

Creatief Beheer beschouwt een buurtgemeenschap (ongeveer 5000 mensen) als een zichzelf organiserend systeem, dat door structurele interventies beduidend beter gaat functioneren. Grof gezegd betekent dit, groenere wijken, waar de bewoners meer met elkaar omgaan en kunnen meedoen. Dit heeft een positief effect op veiligheid en welbevinden van bewoners, alsook vastgoedprijzen. Wat wellicht nog belangrijker is dat het op termijn kan leiden tot een substantiële duurzame kostenreductie op allerlei gebied, de belangrijkste en meest urgente is de zorgsector.

Volgens Creatief Beheer liggen er enorme mogelijkheden in de manier waarop het beheer, onderhoud en inrichting van een wijk/buurt is georganiseerd. Door dit zodanig om te vormen, dat het voor mensen eenvoudig en aantrekkelijk wordt om te participeren, wordt plots veel meer mogelijk. Alles wat groeit en bloeit en ons altijd weer boeit. De noodzaak tot verzorging, maar ook het inspirerende en leerzame van de natuur is iets wat wij gratis krijgen, mits we er ons voor open stellen.

Groen en juist deze ‘noodzaak tot interactie’ is cruciaal voor mensen om zich te kunnen ontwikkelen, mensen leren van elkaar en de natuur. Wij zijn de natuur. Traditionele taken als tuinieren, klussen, handwerk en koken hebben naast een direct gezond effect, ook een interactieve communicatieve meerwaarde.

De Creatief Beheer praktijk richt zich dan ook op de ontwikkeling van dit ‘sociale groen’ in een wijk, hieronder verstaan we de ‘natuurlijke’ interactie tussen mensen, planten en dieren. Dit 'sociale groen' is zeer belangrijk voor de identiteit en de beleving van een wijk.

Veilige, sociale en groene openbare ruimte is direct gecorreleerd met hogere vastgoedprijzen en betere gezondheid en welzijn voor de bewoners. Dus investeren in dit sociale groen heeft een zeer groot maatschappelijk rendement. En stimuleert in hoge mate de eigen verantwoordelijkheid en zelforganiserend vermogen binnen gemeenschappen (wijken)

In de Creatief Beheer projecten wordt dan ook gestreefd naar maximaal beheer en onderhoud en maximaal groen en dit kan alleen als bewoners meedoen. Bewoners doen alleen mee als ze het leuk vinden, er goed in zijn en het ook nuttig vinden. Met andere woorden als ze er iets voor terug krijgen.

Creatief Beheer bestaat nu tien jaar en in die tijd hebben we gestaag een praktijk ontwikkeld die precies dit doet. Hoe ziet die eruit…

… een praktijk die het samenspel tussen mensen, planten en dieren optimaliseert (het sociale groen oftewel de ecosociale structuur)

Creatief Beheer Praktijk

Centraal in de aanpak van Creatief Beheer staat de ‘sociale wijkwerf’, dit is een multifunctioneel parkje/tuin, dat dient als ontmoetingsplek en uitvalsbasis voor de vergroening van de wijk. Hieraan worden deelprojecten (modules) gekoppeld, zoals een tuinclub met buurtbewoners om de straten groen te maken, groene lesprogramma’s en groene schoolpleinen voor scholen in de buurt, werkgelegenheidsprojecten, participatieve groene buitenschoolse kinderopvang, etc. Deze modules worden in samenwerking met diensten, wijkorganisaties en participanten uitgevoerd, steeds wordt gezocht naar win-win situaties, waar bij gelijkblijvend budget een betere output wordt gerealiseerd        

Een Creatief Beheer project in een wijk, wordt uitgevoerd door een team bestaande uit 5 tot 7 mensen, die de verschillende taken en functies vervullen. De focus ligt op aanwezigheid en uitvoering ter plekke in de wijk, laagdrempelig, flexibel en samen met bewoners. Het project werkt met een vaststaand jaarlijks overheidsbudget dat wordt aangevuld door private partijen (wooncorporaties, zorgverzekeraars, e.a. belanghebbenden). Daarnaast wordt er actief met alle diensten, organisaties en ondernemers in de wijk samen gewerkt met als doel de wijk groener en kindvriendelijker te maken.

De organisatie van Creatief Beheer bestaat inmiddels uit een groep van zo’n 50 mensen, divers in ervaring, kennis en kunde, landschapsarchitecten, sociologen, kunstenaars, sociaal werkers, onderwijzers, hoveniers, etc. In principe allemaal hoogopgeleid en enthousiast om hun kennis en ervaring in te zetten in de Creatief Beheer praktijk. Deze mensen zijn werkzaam in een vijftal projecten: www.proefparkdepunt.nl, www.buitenplaatsspangen.nl, www.ecowijken.nl, www.ecokinderpark.nl en www.poldertuin.nl.

De teams, die de projecten runnen zijn zelfsturend en werken op basis van de behoeften en de mogelijkheden, van zowel bewoners als professionals in de wijk. Ieder project heeft hierdoor een eigen dynamiek en identiteit. Dit hangt af van hoe en met wie wordt samengewerkt, sociaaldemografische samenstelling van de wijk, de inrichting, de voorzieningen, etc.

Het centrale management van Creatief Beheer bewaakt het concept, de methode en ontwikkeling, communicatie en financiering van de projecten.

Creatief Beheer kent in de uitvoering drie domeinen:

Fysiek: Het ontwerpbureau en klusteams, zij zorgen voor de werkboeken, ontwerpen, aanbesteding en uitvoering van de inrichting. Hierin werken ze samen met bewoners, scholen, DSV, GW en andere partijen. Doel: zoveel mogelijk groen en zo divers, mooi en functioneel mogelijk !

Participatie: Parkmanagement, tuinclub, kweek, werkgelegenheid en onderhoudsprogramma’s. Doel: zoveel mogelijk mensen betrekken bij het onderhoud en de verzorging van het groen en de modules rond de wijkwerf.

Educatie: Educatieve groenprogramma’s, Groene Schoolpleinen, Opleiding tuinmensen. Doel: mensen en met name kinderen leren over de natuur, gekoppeld aan de beleving in de buurt.

Opzet is om projecten zodanig door te ontwikkelen, te laten groeien en in de wijk te verankeren dat ze zelfstandig en los van Creatief Beheer kunnen voortbestaan. Dit zou mogelijk moeten kunnen zijn in een periode van 5 jaar.

Projecten kennen drie fases, een opstart en kennismakingsfase: het kwartier maken, deze fase duurt 1 tot 2 jaar, de ontwikkel- en groeifase, 2 tot 3 jaar en dan de laatste fase, structureren en verankeren, minimaal 1 jaar met nazorg. De laatste twee fases lopen door elkaar. Sommige modules verankeren en structureren sneller.

Omdat het een geheel nieuwe aanpak is, die vanuit besproken principes in de praktijk wordt ontwikkeld, is het voor alle betrokkenen leren in de praktijk. Dit maakt het spannend, uitdagend, maar ook moeilijk, langzaam wordt vertrouwen opgebouwd en langzaam ontstaat resultaat. Inmiddels wordt de potentie van de Creatief Beheer praktijk breed onderkend, tegelijkertijd vergt het durf bij financiers en overheid, een lange adem (vallen en opstaan) en veel communicatie teneinde wijken te voorzien van een onafhankelijke middenspeler. Deze middenpartij ontwikkeld het ‘sociale groen’ samen met bewoners, publieke en private partijen. De wijken (urban villages) zijn de duurzame bouwstenen voor de stad van de toekomst, hier wonen de mensen, worden de kinderen opgevoed, kortom als deze niet ‘gezond’ en ‘duurzaam’ zijn, is de stad dat als geheel ook niet !

Meer informatie:

http://www.creatiefbeheer.nl 

http://www.creatiefbeheer.nl/read/antenne_item/id/173374

http://www.creatiefbeheer.nl/read/antenne_item/id/173090/creatief-beheer-methode-2010